Ο Ψυχρός Πόλεμος (Ψ.Π.) υπήρξε η κορυφαία αντιπαράθεση της Ιστορίας που δεν οδήγησε σε θερμό πόλεμο. Οι αντίπαλοι συνασπισμοί που διαμορφώθηκαν επί των ημερών του, με επικεφαλής τις υπερδυνάμεις, αποδείχθηκαν σε πολύ μεγάλο βαθμό ισχυροί σταθεροί και ευρείς.

Τα περιθώρια ουδετερότητας πολύ περιορισμένα και ουσιαστικά ανύπαρκτα σε περιοχές της υφηλίου έστω και μικρής σημασίας. Ποτέ άλλοτε επιπρόσθετα, δύο συνασπισμοί που βρίσκονταν σε θέση αντιπαράθεσης δεν χαρακτηρίζονταν από τόσο θεμελιωδώς αντίπαλες ιδεολογικές κοσμοθεωρήσεις. Ποτέ άλλοτε, τέλος, ο εξοπλιστικός ανταγωνισμός δύο αντίθετων στρατοπέδων δεν έθετε σε κίνδυνο την ύπαρξη του ανθρώπινου γένους.

Σε 1270 πολύ πυκνογραμμένες σελίδες, που δείχνουν τη θέληση το βιβλίο να κυκλοφορήσει σε ένα τόμο,  ο Κώστας Λαναράς αναλύει διεξοδικά το σύνολο του Ψ.Π. σε χρονικές φάσεις:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Προς τον Ψυχρό Πόλεμο
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Από το Πότσνταμ στο Βερολίνο (7/1945-5/1949)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Από το Βερολίνο στην Αβάνα (5/1949-10/1962)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Από την Αβάνα στο Πεκίνο (10/1962-2/1972)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Από το Πεκίνο στην Καμπούλ (2/1972- 12/1979)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Από την Καμπούλ στο Βερολίνο (12/1979-11/1989)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 Από το Βερολίνο στη Μόσχα (11/1989-12/1991)

Επίσης κάθε κεφάλαιο έχει τρεις μεγάλες ενότητες:
Υπερδύναμη εναντίον Υπερδύναμης
Σύμμαχοι-Πληρεξούσιοι-Πελάτες-Δορυφόροι
Η Εσωτερική Πτυχή σε κάθε Υπερδύναμη

 

Η διάρθρωση αυτή επιτρέπει στον αναγνώστη να ταξινομήσει καλύτερα τις νεοαποκτηθείσες πληροφορίες, καθώς είναι μεγάλος ο όγκος τους, χωρίς όμως να γίνεται βαρετός.

Από τα δυνατά σημεία του βιβλίου είναι η εξέταση των δηλώσεων, ενεργειών και αποφάσεων των υπερδυνάμεων κάτω από το γεωστρατηγικό (άρα μη ιδεολογικό) πρίσμα. Ως συνέπεια, οι κινήσεις στη γεωπολιτική σκακιέρα αποκτούν νόημα και αιτιολόγηση. Έτσι γίνεται κατανοητή η ρήξη Μόσχας – Πεκίνου και ο ρόλος της σινοαμερικανικής προσέγγισης που ήταν καταλυτικός στην ήττα του σοβιετικού μπλοκ.

Με αυτό τον τρόπο, επίσης, αιτιολογείται η μόνο λεκτική παρέμβαση των υπερδυνάμεων στις δυναμικές δράσεις (για να το πούμε κομψά) τις αντίπαλης πλευράς, στα της αυλής της. Δικτατορίες υποκινούμενες από τις ΗΠΑ στη Λ. Αμερική, Φιλιππίνες, Ινδονησία, Τουρκία, Ελλάδα και επεμβάσεις της ΕΣΣΔ σε Ουγγαρία, Τσεχοσλοβακία δεν οδήγησαν σε πόλεμο. Αντιθέτως, σε πόλεμο (δι΄ αντιπροσώπων, ευτυχώς) φτάσαμε εκεί όπου οι σφαίρες επιρροής δεν ήταν σαφώς καθορισμένες: Κορέα, Βιετνάμ, Αγκόλα.

Αδύνατο σημείο του βιβλίου από την άλλη, μπορούμε να αναφέρουμε τη μικρή σε έκταση, και σχετικά ελλειπή αναφορά στη σύγκριση των υπερδυνάμεων και των συνασπισμών τους στο οικονομικό πεδίο. Κατά τη γνώμη μας, αποτέλεσε η οικονομική ισχύς το βασικό αδύναμο κρίκο του σοβιετικού συνασπισμού, που οδήγησε στην αστάθεια και τελικά στη διάσπασή του. Αλλά αυτό είναι βεβαίως πεδίο μελέτης άλλου συγγραφέα, καθώς θα απαιτούσε επιπλέον τουλάχιστον 800 σελίδες.

Συμπερασματικά, για όποιον πολιτικό επιστήμονα, ή ευρύτερα πολίτη, ενδιαφέρεται για τη σύγχρονή ιστορία της ανθρωπότητας, ο ΨΥΧΡΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ του Κώστα Λαναρά αποτελεί πολύτιμο εργαλείο και οδηγό. Είναι κρίμα που ο συγγραφέας δεν πρόλαβε να δει ολοκληρωμένο το έργο του καθώς απεβίωσε λίγους μήνες πριν την έκδοσή του.

 

19.11.2021

Homo Economicus

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here