Καθώς η πανδημία συνεχίζεται, η «επιστροφή στο φυσιολογικό» παραμένει αμφισβητούμενη και μοιάζει ως ακατόρθωτο όνειρο. Μέτρα πρόληψης, τοπικά lockdown, ολικές απαγορεύσεις που πολλές φορές θυμίζουν άλλες εποχές, η ελπίδα των εμβολίων που μας κάνει να νοιώθουμε ότι επιτέλους φτάνουμε στο τέλος των δυσκολιών και στο βάθος ένα ερώτημα: «πότε επιτέλους θα επιστρέψουμε στην κανονικότητά;»

Αυτό που θα πρέπει να μας απασχολεί έντονα είναι όχι το πότε θα επιστρέψουμε στην κανονικότητα (αυτό αργά ή γρήγορα θα συμβεί), αλλά το πώς θα είναι αυτή η νέα κανονικότητά, στην οποία θα κληθούμε να ζήσουμε αλλά και να συνεργαστούμε μεταξύ μας. Γιατί η επάνοδος στην κανονικότητα μπορεί να μην είναι όπως παλιά. Και κάπου εδώ έρχονται στο μυαλό οι γνωστοί στίχοι «…τίποτα δεν έχει αλλάξει και τίποτε δεν είναι όπως παλιά …»

Τίποτε δεν θα έχει αλλάξει… Το μόνο σίγουρο το οποίο δεν θα έχει αλλάξει θα είναι η δυναμικότητα του λαού μας να (ξανά-)δημιουργήσει, να σταθεί στα πόδια του, να ζήσει ανθρώπινα και με αξιοπρέπεια, να κοινωνικοποιηθεί, να συνεργαστεί, να αγαπήσει και να αγαπηθεί. Να αξιοποιήσει ό,τι έχει μείνει όρθιο και λειτουργικό προς όφελος της κοινωνίας αλλά και της οικογένειάς του. Να αξιοποιήσει το ελληνικό «δαιμόνιο» για να πάει ένα βήμα πιο μπροστά! Σίγουρα, επίσης, δεν θα έχουν αλλάξει βασικές υποδομές, δημοσία αγαθά, παροχές υγείας και εκπαίδευσης. Όμως κάποια από αυτά μαζί με άλλους βασικούς τομείς που αφορούν τη λειτουργία της ίδιας της κοινωνίας δεν θα είναι όπως παλιά…..

Η οικονομία, δυστυχώς, όταν θα γίνει ο πραγματικός απολογισμός θα βρίσκεται στα τάρταρα… «Μαξιλαράκια» πλέον δεν θα υπάρχουν και οι προβλέψεις για έντονους ρυθμούς ανάπτυξης στην αμέσως μετά πανδημία περίοδο μπορεί να ακούγονται ως ενθαρρυντικό σενάριο, αλλά η πραγματικότητα θα είναι ότι ο μέσος Έλληνας θα έχει πληγεί ανεπανόρθωτα. Σε τέτοιο βαθμό που θα σκέφτεται αν είναι σε θέση και αν μπορεί ψυχολογικά, πλέον, να ξαναδημιουργήσει… Όποια μέτρα στήριξης προβλεφθούν θα πρέπει να δοθούν με τέτοιο τρόπο που να οδηγούν στην πραγματική ανάπτυξη, στην ανάπτυξη βιομηχανικών υποδομών (έστω και μικρών), στην  προώθηση του αγροτικού τομέα (γεωργία και κτηνοτροφία) και όχι μόνο στην παροχή υπηρεσιών. Εξάλλου, η αναγκαιότητα της αυτάρκειας (κυρίως σε τρόφιμα) αλλά και μαζικής παραγωγής υλικών (π.χ. μάσκες) μπορεί να αποτέλεσαν σημάδια του καιρού της πανδημίας (ιδιαίτερα κατά το πρώτο κύμα αυτής), αλλά αποτυπώνουν ξεκάθαρα την αδυναμία της ελληνικής οικονομίας να καλύψει βασικούς τομείς ή να προσαρμοστεί έγκαιρα σε επείγουσες καταστάσεις.

Η νέα κανονικότητα δυστυχώς θα έχει λαβώσει και τον τομέα της εκπαίδευσης… Η πανδημία άλλαξε την κανονικότητα όχι μόνο σε όσους υπηρετούν άμεσα τον τομέα (εκπαιδευτικούς, μαθητές, φοιτητές) αλλά επηρέασε έμμεσα και τη ζωή χιλιάδων άλλων μελών οικογενειών. Οικογένειες να ψάχνουν να βρουν τα κατάλληλα μέσα, ώστε τα παιδιά να μην χάνουν την πολύτιμη τηλεκπαίδευση. Γονείς παιδιών στο δημοτικό  (ιδιαίτερα στις μικρές τάξεις) στα όρια νευρικής κρίσης προσπαθώντας να συνδυάσουν τηλεκπαίδευση και τηλεργασία. Εκπαιδευτικοί να προσπαθούν να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα χωρίς ουσιαστική καθοδήγηση και κατάρτιση (έστω και σεμιναριακού τύπου) από το Υπουργείο Παιδείας και κάπου στο βάθος να χάνεται το νόημα της προτροπής γονέων και εκπαιδευτικών τα παιδιά να παραμένουν μακριά από οθόνες, κινητά και υπολογιστές… Η τηλεκπαίδευση, μία λέξη, η οποία από πολλούς προ Covid εποχής αφοριζόταν στο πυρ το εξώτερο, μπήκε πλέον κανονικά στη ζωή μας και σίγουρα θα αποτελέσει μέσο διευκόλυνσης και στη νέα πραγματικότητα. Ιδιαίτερα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση όπου τα θεωρητικά μαθήματα δεν έχουν την απαίτηση παρουσίας, το συγκεκριμένο μέσο μπορεί να αποτελέσει την νέα κανονικότητα. Παράλληλα όμως πλήττονται συγκοινωνούντες οικονομικές δραστηριότητες. Μην ξεχνάμε ότι κατά το παρελθόν ολόκληρες τοπικές κοινωνίες για παράδειγμα στηρίχθηκαν στον τομέα της εκπαίδευσης και ιδίως της τριτοβάθμιας με τη φυσική παρουσία των φοιτητών. Η νέα κανονικότητα τι θα φέρει; Το σίγουρο είναι ότι αν κάποιοι επιθυμούν η τηλεκπαίδευση να αποτελέσει το νέο σύγχρονο μέσο μεταφοράς της γνώσης τότε πρώτα από όλα θα πρέπει να εκτιμηθεί το αποτύπωμά της στα νέα παιδιά κατά τη διάρκεια της πανδημίας και κατά πόσο μπήκαν οι απαραίτητοι θεμέλιοι λίθοι στις βασικές τάξεις της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ώστε να μην οδηγηθούμε στη γενιά της ημιμάθειας.

Ο τουρισμός από μιας άποψης ευνοήθηκε ως ένα ποσοστό στις αποφάσεις της  κεντρικής κυβέρνησης. Μπόρεσαν όμως αυτές να στηρίξουν πλήρως της βαριά βιομηχανία της χώρας μας; Η απάντηση είναι σαφέστατα ΟΧΙ. Ευνοήθηκε για άλλη μία φορά ο μαζικός τουρισμός σε υποδομές all inclusive. Δυστυχώς χιλιάδες εργαζόμενοι στον εποχιακό αυτό κλάδο βρέθηκαν  χωρίς δουλεία με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον κοινωνικό ιστό. Αποτέλεσε επίσης, τον ασκό του Αιόλου για το δεύτερο κύμα της πανδημίας. Εκεί που η χώρα μας διαφημιζόταν ως Covid-free, η μη ελεγχόμενη είσοδος τουριστών μπορεί να χαρακτηριστεί ως η κερκόπορτα αύξησης των ημερησίων κρουσμάτων στη χώρα μας. Όμως φταίει αποκλειστικά αυτός; Λίγο το καλοκαιράκι, λίγο η ανεμελιά, λίγο η πίεση που είχαμε δεχθεί στο πρώτο lock down και λίγο ο ελληνικός αίθριος καιρός μας οδήγησαν στο να μην απαιτήσουμε την αυστηροποίηση των μέτρων. Η ατομική ευθύνη εμφανίστηκε κάπου στα μέσα του Φθινοπώρου όπου οι διαστάσεις πλέον ήταν ανεξέλεγκτές και οι λύσεις φρεναρίσματος ελάχιστες και διατυπώθηκε ως προσπάθεια αποποίησης άλλου είδους ευθυνών από τις επιπτώσεις του ανοίγματος του τουρισμού. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η ο τουρισμός θα προσπαθήσει να σταθεί ξανά στα πόδια του και στην νέα κανονικότητα, δεδομένων των υποδομών, της εμπειρίας αλλά και των γεωμορφολογικών ιδιαιτεροτήτων της χώρας μας, θα ξανά δώσει ώθηση στην οικονομία μας. Όμως, η συγκεκριμένη χρονική περίοδος ίσως αποτελεί το κομβικό σημείο ώστε, πλέον, να συνδέσουμε τον τουρισμό μας με τα αγροδιατροφικά προϊόντα της χώρας μας,  με τον πολιτισμό και την πολιτισμική μας παράδοση και όχι προσφέροντας ολοκληρωμένες υπηρεσίες φιλοξενίας παρέχοντας εισαγόμενα είδη εστίασης και καμία επίσκεψη σε αρχαιολογικούς ή πολιτιστικούς χώρους.

Προσεγγίζοντας τον τομέα της υγείας, με σιγουριά μπορεί να ειπωθεί ότι όλοι οι υπηρετούντες σε αυτόν το κλάδο πραγματικά έχουν σταθεί στο ύψος των περιστάσεων. Η νέα κανονικότητα θα τους βρει «λαβωμένους» κυρίως από σωματική και ψυχολογική κούραση εξαιτίας του υψηλού αριθμού θανούντων αλλά και του γεγονότος ότι ο «πόλεμος» ήταν άνισος. Πενιχρά τα μέσα, βασικές ελλείψεις τόσο σε προσωπικό όσο και σε εξοπλισμό, ελλιπής κεντρικός σχεδιασμός στη διαχείριση έκτακτων περιστάσεων είναι από τα ελάχιστα που μπορεί κάποιος να αναλογιστεί και τα οποία οδηγούν στην εξάντληση του ανθρώπινου δυναμικού στο χώρο της υγείας. Όμως, κατάφεραν να αντιμετωπίσουν τον άγνωστο «Χ»  και δειλά-δειλά μπόρεσαν να βρουν φαρμακευτικά σχήματα μετριασμού των συμπτωμάτων. Η νέα κανονικότητα θα τους βρει σίγουρα πιο έμπειρους, με κάποιες επιπλέον υλικοτεχνικές υποδομές (ιδίως σε εξοπλισμό ΜΕΘ) αλλά αντιμέτωπους με το «θεριό» των εμβολιασμών, όπου και εκεί δυστυχώς ορθολογικός και έγκαιρος σχεδιασμός δεν υπάρχει! Επίσημη ενημέρωση για τα οφέλη ενός τέτοιου εμβολιασμού επίσης δεν υπάρχει. Μία δημόσια κουβέντα και μία ανάπτυξη επιχειρημάτων για τα συγκεκριμένα εμβόλια ούτε καν σχεδιάζεται, παρόλο που η ανοσία του πληθυσμού στηρίζεται σε αυτά. Σαφέστατα, φωνές κατά των εμβολίων πάντα υπήρχαν και πάντα θα υπάρχουν. Δεν είναι όμως τυχαίο ότι η συνεδρίαση του Αμερικανικού Οργανισμού Φαρμάκων για την έγκριση των εμβολίων πραγματοποιήθηκε με ανοιχτή τηλεοπτική πρόσβαση, παρέχοντας απευθείας ενημέρωση στον αμερικανικό λαό ως μία προσπάθεια απευθείας ενημέρωσής του χωρίς στρεβλώσεις. Επίσης, το πώς θα γίνει ο εμβολιασμός, σε ποια σημεία, με ποια προτεραιότητα ακόμα επίσημα δεν έχουν επίσημα αποτυπωθεί. Θα είναι λοιπόν «άδικο» ελλείψει σχεδιασμού το υγειονομικό προσωπικό να βρεθεί μπροστά σε αντιδράσεις πολιτών για θέματα τα οποία δεν είναι το ίδιο υπεύθυνο.

Ο δημόσιος τομέας, ίσως είναι αυτός που ενδεχομένως κατηγορήθηκε ότι επωφελήθηκε περισσότερο. Άδειες ειδικού σκοπού, τηλεργασία, όπου σε πολλές των περιπτώσεων ήταν αδύνατη είτε λόγω ελλείπων υποδομών είτε λόγω τηλεκπαίδευσης και ένα «πάρτι» απευθείας αναθέσεων ή πρόχειρων διαγωνισμών να πλαισιώνουν την όλη εικόνα την περίοδο της πανδημίας.  Η επόμενη ημέρα, δηλαδή η νέα κανονικότητα στον δημόσιο τομέα δεν θα πρέπει να τον βρει με το μέσο της τηλεργασίας και το κυκλικό ωράριο ως το ιδανικό μέσο για να μετριαστούν οι οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης, οδηγώντας σε μειώσεις μισθών και νέων μορφών σχέσεως εργασίας. Εξάλλου τέτοιου είδους προσεγγίσεις απέδειξαν ότι και τα μνημονιακά χρόνια δεν απέφεραν ουσιαστικό αποτέλεσμα.  Η πανδημία έδειξε τον τρόπο της ηλεκτρονικής σχέσης του πολίτη με το δημόσιο. Αυτό είναι θεμιτό, εξυπηρετεί και θα πρέπει να επεκταθεί ώστε να γίνει εξοικονόμηση δυνάμεων. Δυνάμεις, οι οποίες στη συνέχεια να διατεθούν με τον κατάλληλο σχεδιασμό στις σύγχρονες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει σήμερα το  σύνολο του κοινωνικού ιστού. Αλλά δυστυχώς, και σε αυτό το επίπεδο δεν διαφαίνεται ένας κεντρικός σχεδιασμός για την μετά την πανδημία εποχή…

Ο πολιτισμός και γενικότερα η διασκέδαση είναι ο τομέας που έχει πληγεί περισσότερο.  Όλες οι δομές (θέατρα, αρχαιολογικοί χώροι, κινηματογράφοι, κλπ) βρίσκονται σε καθεστώς lockdown. Καλλιτέχνες προσπαθούν μέσα από livestreaming να αναμεταδώσουν παραστάσεις τους προσπαθώντας να αναπληρώσουν το κενό και ταυτόχρονα να βιοποριστούν. Το σχέδιο και στο πολιτισμό ανύπαρκτο για την μετά Covid εποχή. Κάποιοι αρκούνται μόνο στο μικρό ποσό ενίσχυσης για όσους βέβαια το δικαιούνται. Η νέα κανονικότητα σίγουρα θα μας βρει όλους μας να πίνουμε το καφεδάκι μας και να ανταλλάσσουμε απόψεις, όμως ο πολιτισμός σημαδεύει ένα λαό και στις περισσότερες των περιπτώσεων του δίνει ώθηση να εξελιχθεί. Δυστυχώς, όμως στην εποχή της ψηφιακής επικοινωνίας, η ψηφιακή δικτύωση των αρχαιολογικών και πολιτισμικών μας θησαυρών παραμένει σε πολύ χαμηλά ποσοστά. Στην εποχή που μπορούμε ψηφιακά να επισκεφτούμε σχεδόν κάθε σημείο του πλανήτη η χώρα μας υστερεί αναδεικνύοντας ελλείψεις στη σύγχρονη προώθηση στοιχείων πολιτισμού. Όμως όσο και το κενό αυτό να καλυφθεί στην νέα κανονικότητα το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι αν θα υπάρχουν πλέον καλλιτέχνες να δημιουργούν πολιτισμό…

Η νέα κανονικότητα δυστυχώς δεν θα είναι όπως η παλιά… Κομβικά σημεία συνοχής θα έχουν αλλάξει. Η νέα πραγματικότητα στην οποία θα κληθούμε να ζήσουμε  χρήζει ενός ολοκληρωμένου, εύκολα και άμεσα υλοποιήσιμου σχεδίου ανάκαμψης σε όλους τους τομείς… Ένα σχέδιο το οποίο είναι αναγκαίο ώστε να μην βιώσουμε στιγμές μνημονιακών χρόνων. Ένα σχέδιο το οποίο θα έχει ως κεντρικό σημείο τον ίδιο τον άνθρωπο και το οποίο δεν θα κοιτά μόνο «άψυχους» και οριζόντιους δείκτες ανάκαμψης… Ένα σχέδιο το οποίο δυστυχώς από όσο φαίνεται, η σημερινή κυβέρνηση αδυνατεί ακόμα να συντάξει… ή ενδεχομένως ακόμα δεν το έχει εμφανίσει; Ή μήπως η περίφημη έκθεση Πισσαρίδη, μία έκθεση με αρνητικό πρόσημο προς την κοινωνία, αποτελεί προεόρτιο;  Όπως και να έχει, το ενδεχόμενο το οποιοδήποτε μελλοντικό σχέδιο κοινωνικής ώθησης να έχει θετικό αποτύπωμα για τον ίδιο τον άνθρωπο παραμένει πάντα ανοιχτό…

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here