Τον Φεβρουάριο που μας πέρασε, ένα ρωσικό πλοίο μεταφοράς LNG (Liquidated Natural Gas), με τη μερική βοήθεια ενός παγοθραυστικού, πραγματοποίησε το ταξίδι από το  Μούρμανσκ στην Ιαπωνία, διαμέσου του Αρκτικού Ωκεανού. Η διάσχιση του «Βόρειου Περάσματος» όπως ήταν γνωστό στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, στην καρδιά του χειμώνα, ήταν κάτι που δεν είχε συμβεί ποτέ ως τώρα. Ρώσοι αξιωματούχοι διαβεβαιώνουν την απρόσκοπτη κίνηση για τουλάχιστον τρία τέταρτα  του χρόνου, μέσω αυτής της θαλάσσιας διαδρομής.

Αυτή η εξέλιξη είναι άμεση επίπτωση της κλιματικής αλλαγής είτε λόγω της ανεξέλεγκτης ανθρώπινης δράσης, είτε λόγω των προαιώνιων αλλαγών του κλίματος που συμβαίνουν χωρίς να έχουμε πλήρη εξήγηση, είτε τέλος, του συνδυασμού τους, όπως είναι η γνώμη της στήλης.

Για οποιονδήποτε λόγο και να συμβαίνει, έχει προφανή επίπτωση στο παγκόσμιο εμπόριο και τη γεωστρατηγική θεώρηση των μεγάλων παικτών.

Το ταξίδι από τη Σαγκάη (από τα βασικά εξαγωγικά λιμάνια της Κίνας) μέχρι το Ρότερνταμ (κύρια πύλη εισόδου εμπορευμάτων στη Δ. Ευρώπη) είναι 8.200 μίλια έναντι 10,500 μιλιών μέσω του παραδοσιακού δρόμου από το Σουέζ.  Το κέρδος, σε χρόνο, φτάνει τις δύο εβδομάδες.Το όφελος για μεταφορές στη Β. Αμερική είναι παρόμοιο αν όχι μεγαλύτερο, σε σύγκριση με τη διαδρομή από το Ακρωτήρι της Καλής Ελπίδας ή τον αχανή Ειρηνικό Ωκεανό. Αυτό είναι και το βασικό επιχείρημα της Ρωσίας, η οποία επενδύει πολύ σε υποδομές και πλοία των οποίων τα κύτη διαπερνούν τον πάγο. Η  διαδρομή αυτή, που επιτρέπει τη θαλάσσια σύνδεση από το ένα άκρο της Ευρασίας στο άλλο, έχει και ένα άλλο μεγάλο πλεονέκτημα: γίνεται μέσω της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης μίας μόνο χώρας, της Ρωσίας.

Η Κίνα όπως είναι φυσικό ενδιαφέρεται έντονα για τον αρκτικό βορρά, και στοχεύει στη δημιουργία ενός «Polar Silk Road». Το άνοιγμα των συναλλαγών μέσω αυτής της, προηγουμένως κλειστής, περιοχής, όπως είπαμε, θα επιταχύνει τους χρόνους παράδοσης των εμπορευμάτων και συνεπακόλουθα θα μειώσει το κόστος μεταφοράς κατά περίπου 30%.

Όμως η Κίνα δεν ενδιαφέρεται μόνο για το (σε κάθε περίπτωση σημαντικό) οικονομικό όφελος που είναι κάπου στο 0.50%-0.75%  επί της αξίας των εξαγωγών της. Το κόστος αυτό σε τελική ανάλυση το μεταφέρει ήδη στους πελάτες της. Ο νέος δρόμος του «παγωμένου μεταξιού», αυξάνει τους βαθμούς ελευθερίας της στον παγκόσμιο γεωστρατηγικό ανταγωνισμό.

Η Κίνα έχει μεν έξοδο σε θερμές θάλασσες, εκ των ων ουκ άνευ όρος για σημαντική συμμετοχή στο παγκόσμιο εμπόριο, όμως η έξοδος αυτή ελέγχεται αποκλειστικά από τους παγκόσμιους παίκτες που την ανταγωνίζονται. Ένα κομπολόι νησιωτικών συμπλεγμάτων και κρατών άμεσα ή έμμεσα ελεγχόμενων από τις ΗΠΑ είναι σπαρμένα στους εμπορικές διόδους της Κίνας: Ν. Κορέα, Ιαπωνία, Ταιβάν, Φιλιππίνες, Βιετνάμ, Ινδονησία, Σιγκαπούρη, Μαλαισία, Ομάν, Αίγυπτος. Και κερασάκι στην τούρτα, ο μεγάλος ανταγωνιστής και εχθρός της η Ινδία, χώρα με την οποία έχει συγκρουστεί στρατιωτικά (ευτυχώς περιορισμένα, καθώς και οι δύο είναι πυρηνικές δυνάμεις) συχνά τα τελευταία 50 χρόνια.

Η Κίνα έχει προσπαθήσει, με αρκετή επιτυχία, να παρακάμψει τα «εμπόδια» αυτά. Έχει εμπορικές και επενδυτικές συμφωνίες με το Πακιστάν (μέγα εχθρό της Ινδίας), τις μοναρχίες του Κόλπου και σειρά χωρών στην Αφρική. Όμως, στρατηγικά, όλες αυτές οι χώρες είναι ελεγχόμενες από τις παραδοσιακές θαλάσσιες δυνάμεις.

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, εντούτοις, ο παλιός ανταγωνισμός και εχθρότητα μεταξύ Ρωσίας και Κίνας έχει μετατραπεί στην αρχή σε ουδετερότητα και τώρα πλέον τείνει να γίνει πολιτικοοικονομική συμμαχία. Και υπάρχουν καλοί λόγοι γι’αυτό. Οι δύο χώρες είναι συμπληρωματικές σε καίριους τομείς.

Η Κίνα είναι οικονομικός και τεχνολογικός γίγαντας, έχει τεράστιο πληθυσμιακό και παραγωγικό πλεόνασμα, άρτια μορφωμένη ελίτ και εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό. Η Ρωσία είναι στρατιωτικός γίγαντας, με τεράστιους ενεργειακούς και εν γένει φυσικούς πόρους, τώρα πλέον δε, προσφέρει και τη μεταφορική λεωφόρο του αρκτικού κύκλου. Ταυτόχρονα και οι δύο χώρες έχουν ηγεσίες με φιλόδοξους στόχους και λαούς με αίσθηση της ιστορικής τους διαδρομής. Με μία πρόταση είναι συμπληρωματικές δυνάμεις, που αν δεν υπήρχαν, η μία θα έπρεπε να «εφεύρει» την άλλη. Τέλος, η παραδοσιακή, επιθετική πολιτική των Δημοκρατικών στις ΗΠΑ, επιτείνει και επιταχύνει την προσέγγιση Κίνας – Ρωσίας.

Έτσι, ένας έντονος «στρατηγικός ανταγωνισμός» για την περιοχή της Αρκτικής στο σύνολό της βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, με κύριους παίκτες τη Ρωσία, την Κίνα, τις ΗΠΑ και κομπάρσο, ως συνήθως, την Ευρωπαϊκή Ένωση. Συνεπώς, έντονες συγκινήσεις προβλέπονται τα επόμενα χρόνια στον απώτατο βορρά.

 

 

 

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here