Συνέντευξη από την Άννα Σολωμού: Το αποτύπωμα της τηλεκπαίδευσης στην ψυχική υγεία των παιδιών

Ρωτήσαμε την Άννα Σολωμού για τις συνέπειες που μπορεί να έχει η τηλεκπαίδευση στον ψυχισμό και τις συνήθειες των παιδιών. Η Άννα είναι Πολιτικός Επιστήμονας, Υπνοθεραπεύτρια, τελειόφοιτη Συστημική Οικογενειακή Θεραπεύτρια, Συντονίστρια Σχολών Γονέων και Εισηγήτρια Σεμιναρίων Εμψύχωσης για Ομάδες Εργασίας. Το 2008 ίδρυσε μαζί με την κα. Μήλα την Σχολή Αυτογνωσίας. Συντονίζει Ομάδες Προσωπικής και Επαγγελματικής ανάπτυξης, Ομάδες Σχολών Γονέων ιδιωτικά και σε δημόσια σχολεία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και παραδίδει ατομικές συνεδρίες υπνοθεραπείας και συστημικής οικογενειακής ψυχοθεραπείας. Από το 1996 μελετά την ανθρώπινη συμπεριφορά, αρχικά σε επίπεδο κοινωνικής και πολιτικής έκφρασης και κατόπιν υπό το πρίσμα των διαπροσωπικών σχέσεων, της επικοινωνίας και της συστημική σκέψης. Σύντομα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Υδροπλάνο το πρώτο της βιβλίο: "Επικοινωνία με ενσυναίσθηση- Δραστηριότητες και βιωματικές ασκήσεις για παιδιά 3-6 ετών."

Ως επαγγελματίας στην ψυχική υγεία αλλά και γονέας τριών παιδιών, που όλα κάνουν τηλεκπαίδευση, πώς βιώνετε αυτή τη νέα πραγματικότητα;

Ο κόσμος μας αναμφίβολα μίκρυνε ενώ οι υποχρεώσεις των γονιών πολλαπλασιάστηκαν. Η οικογένεια κλήθηκε να καλύψει τα κενά που δημιουργήθηκαν τόσο από την έλλειψη της φυσικής παρουσίας  του εκπαιδευτικού όσο και την συρρίκνωση της επαφής με τους συμμαθητές και το σύνολο της σχολικής κοινότητας.

Οι γονείς προσπαθούν σαν άλλοι ζογκλέρ να διαχειριστούν τις απαιτήσεις της τηλεκπαίδευσης με τις καθημερινές υποχρεώσεις και την τηλεργασία. Ενώ άλλοι έχουν να παλέψουν με την ανεργία ή την καταστολή εργασίας και τις σοβαρές επιπτώσεις που έχουν στην εύρυθμη λειτουργία της οικογένειας  και το ψυχολογικό σθένος των γονιών.

Γονείς και εκπαιδευτικοί σήμερα κάνουν αξιοθαύμαστες και πολυμήχανες προσπάθειες να κρατήσουν την σχέση των παιδιών με το σχολείο.

 

Η τηλεκπαίδευση -ως αφορά στην αύξηση της χρήσης οθόνης- σε συνδυασμό με τη διακοπή των αθλητικών δραστηριοτήτων και συνολικά τον εγκλεισμό, εγκυμονούν κίνδυνο για κατάχρηση και εθισμό στα ηλεκτρονικά παιχνίδια και το διαδίκτυο;

Αποτελεί σίγουρα ένα παράδοξο το γεγονός πως τα ίδια μέσα (οθόνες- διαδίκτυο) που σχετίζονται με τον κίνδυνο εθισμού και άλλων προβλημάτων, την ίδια στιγμή αποτελούν και τα βασικά κανάλια επικοινωνίας των παιδιών και πρόσβασης τους στην εκπαίδευση.

Όμως οι αιτίες των προβλημάτων βρίσκουν περισσότερο βάση στον εγκλεισμό, την αποξένωση και τις διαταραγμένες σχέσεις. Για να προάγουμε την ψυχική υγεία χρειάζεται να καλλιεργηθούν ισορροπημένες  σχέσεις μεταξύ:

  • ικανοποίησης και δυσφορίας,
  • ποικιλίας (ερεθισμάτων, πληροφοριών κτλ) και τάξης,
  • όπως και εσωστρέφειας με εξωστρέφεια/ έκφραση.

Κάθε οικογένεια μπορεί να υιοθετήσει μια νέα, ευέλικτη και μοναδική- σύμφωνα με τις δικές της ανάγκες της- οπτική και στάση απέναντι στην κρίση που αντιμετωπίζουμε. Ατομικά και οικογενειακά να ενισχύσουμε την ποιότητα της επικοινωνίας, να χαλαρώσουμε ενδεχομένως κάποιους κανόνες και απαιτήσεις που δεν μπορούν να εφαρμοστούν στις παρούσες συνθήκες- καθώς ο εγκλεισμός έχει επιβάλει πολλές απαγορεύσει-  και να φροντίσουμε να παραμείνουμε σε επαφή με την ζωή μας πέραν της κρίσης.

Πώς μπορούμε να πείσουμε έναν έφηβο να μη χρησιμοποιήσει άλλο το τάμπλετ του αφού το χρησιμοποιεί ήδη 5 ώρες συνεχόμενα, όταν αυτές είναι ώρες υποχρεωτικής διδασκαλίας κι όχι διασκέδασης;

 Αντιλαμβάνομαι την αγωνία των γονιών αλλά ο παραπάνω στόχος θα έλεγα πως έχει αρνητικό πρόσημο και άρα δύσκολα επιτυγχάνεται. Θα ήταν πιο αποτελεσματικό να δημιουργήσουμε τις συνθήκες και τις εναλλακτικές προτάσεις που θα οδηγήσουν τον έφηβο μας σε άλλες δραστηριότητες και ενδιαφέροντα . Ένα απλό παράδειγμα είναι να νιώθει πως έχει πρόσβαση στην κουζίνα ώστε να ετοιμάσει ή να πειραματιστεί με την αγαπημένη του συνταγή. Να ζητάμε τη βοήθεια του σε διάφορα θέματα του σπιτιού και της οικογένειας ώστε να νιώθει σημαντικός και πολύτιμος.

Οι έφηβοι περνούν πολύ χρόνο (διαδικτυακά συνήθως) με τους συνομηλίκους τους γιατί καταλαβαίνονται και μοιράζονται πολλά κοινά. Καλό θα είναι να προσεγγίσουμε τον κόσμο τους, την γλώσσα τους, να μάθουμε τους αγαπημένους τους μπλόγκερ, την μουσική τους για να μπορούμε να κρατάμε την επικοινωνία και την σχέση μας ζωντανή.

Ποιες αλλαγές συμπεριφοράς έχετε παρατηρήσει στα παιδιά μέσα στην όλη αυτή κατάσταση που περιγράφουμε;

Τα μικρότερα παιδιά (νήπια και πρώτης παιδικής ηλικίας) δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν τα μαθήματα μέσω τηλεκπαίδευσης. Το λεκτικό μήνυμα αφορά μόνο στο 20% της επικοινωνίας άρα το 80% που αφορά στην σωματική έκφραση, τις εκφράσεις του προσώπου και άλλα σημαντικά χαρακτηριστικά έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Επίσης, η δυναμική της ομάδας συμμαθητών, της τάξης είναι απούσα καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις τα παιδιά δεν έχουν επαφή με το σύνολο.

Οι έφηβοι επίσης δοκιμάζονται πολύ καθώς βασικός παράγοντας της δικής τους ανάπτυξης είναι η επαφή (κυρίως σωματική) με τους φίλους και η αναγκαία αποσυμπίεση που προσφέρει.

Από την πρώτη καραντίνα γονείς ζήτησαν βοήθεια για θέματα σχετιζόμενα με άγχος και συμπεριφορές παλινδρόμησης (κυρίως σε νήπια) όπως π.χ επιστροφή στην ανάγκη συγκοίμησης ή τάϊσμα από τη μαμά. Παρατηρείται πάντως πως τα παιδιά που προσαρμόζονται καλύτερα στις συνθήκες που έχουν προκύψει από την κρίση είναι εκείνα που οι γονείς τους έχουν μια σταθερή (αντί αμφίθυμης) στάση απέναντι στα προβλήματα και το περιβάλλον ενισχύει συναισθήματα ασφάλειας και αισιοδοξίας.

 

Η τηλεκπαίδευση σε συνδυασμό με την τηλεργασία και τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά της περιόδου αυτής, αν και δεν έχει ακόμα ολοκληρώσει τον κύκλο της, μπορείτε να υπολογίσετε το θετικό ή αρνητικό αποτύπωμα που θα αφήσει;

Ο συνδυασμός τηλεκπαίδευσης- τηλεργασίας (ή καταστολής εργασίας και ανεργίας όπως προείπαμε) διατάραξε τις σταθερές της ελληνικής οικογένειας. Τα ωράρια άλλαξαν, πολλοί εργαζόμενοι γονείς και καθηγητές χρειάζεται να ξενυχτούν για να εργαστούν. Τα παιδιά δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν είτε γιατί η πρόσβαση τους στην εκπαιδευτική διαδικασία υπολείπεται των μέσων ή γιατί δεν έχουν κάποιον διαθέσιμο ενήλικα να τα βοηθάει. Οικογένειες με προϋπάρχοντα προβλήματα διαβίωσης και σχέσεων (όπως οι μονογονεϊκές και όχι, μόνο) επιβαρύνονται σημαντικά και τεντώνουν τα όρια τους ανησυχητικά.

Τα παιδιά λόγω της φύσης τους προσαρμόζονται και ξεπερνούν πιο εύκολα. Νιώθω αισιόδοξα πως όταν επιστρέψουν στο σχολείο με την βοήθεια των εκπαιδευτικών, το παιχνίδι τους, τις ασχολίες τους θα βρουν την ανεμελιά τους. Οι ενήλικες από την άλλη θα χρειαστούν κάτι περισσότερο από την επιστροφή στην καθημερινότητα για να νιώσουν και πάλι ασφαλής.

Η ανάπτυξη της αλληλεγγύης και της βοήθειας είναι ένας από τους κοινούς παράγοντας που συναντάμε σε κάθε κρίση σχεδόν. Χρειάζεται να ζητάμε βοήθεια όταν νιώθουμε ότι τα όρια μας δοκιμάζονται. Η γραμμή βοήθειας 10306 προσφέρει αξιόλογη υποστήριξη από ικανούς επαγγελματίες και είναι στη διάθεση όλων.

Σε κάθε εποχή οι άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με κάποια κρίση και συνήθως οδηγούνται στις απαραίτητες αλλαγές, όχι πάντα ευχάριστες, για να καλύψουν τις προβληματικές αιτίες που ανάδειξαν την κρίση και για να προκύψει η απαραίτητη εξέλιξη. Πράγματι, τα πιο αδύναμα συστήματα μπορεί ακόμη και να διαλυθούν κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να υποστηριχθούμε και να υποστηρίξουμε ώστε το βήμα προς την εξέλιξη να γίνει δυναμικά, συνολικά και με πίστη στον άνθρωπο, την οικογένεια και την κοινωνία.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here